Sənəd görünməmiş dərəcədə qısadır: bəyannamə altı bənddən ibarətdir
NATO-nun Ankara sammitinin yekun bəyannaməsi ən azı son 25 ildə görünməmiş dərəcədə qısa olub. Sənədin mətni Alyansın veb saytında dərc edilib.
AYNA.AZ xəbər verir ki, sənəd altı bənddən ibarətdir, halbuki adətən NATO sammitinin bəyannaməsi bir neçə səhifədə onlarla paraqrafdan ibarət olurdu. Bəyannamədə həmçinin ilk dəfə olaraq növbəti sammitin tarixi və yeri göstərilmir.
Mətndə deyilir: “Türkiyə tərəfindən bizə göstərilən səxavətli qonaqpərvərliyə görə minnətdarlığımızı bildiririk. Növbəti görüşümüzü səbirsizliklə gözləyirik”.
Rusiya təhdid kimi
Sənəddə NATO liderləri Rusiyanın Avro-Atlantik icması üçün “uzunmüddətli təhlükə yaratdığını” iddia edirlər: “Rusiyanın Avro-Atlantik təhlükəsizliyi və sabitliyinə yaratdığı uzunmüddətli təhlükəyə, eləcə də davam edən terrorizm təhdidinə qarşı durmaq üçün müttəfiqlər Haaqada keçirilən sammitdə götürdüyümüz öhdəlikləri yerinə yetirirlər. Biz 5-ci maddəyə əsasən kollektiv müdafiəyə və transatlantik əlaqələrimizə qətiyyətlə sadiqik. Bir nəfərə hücum hamıya hücum deməkdir. Çəkindirmə və müdafiəyə 360 dərəcə yanaşmaya riayət edirik”.
Kiyevə yardım
NATO ölkələri 2026-cı ildə Ukraynaya 70 milyard avro ayıracaq və həmçinin 2027-ci ildə ölkəyə ekvivalent səviyyədə dəstək verməyi öhdələrinə götürəcəklər. 2026-cı il üçün NATO ölkələri Ukraynaya 70 milyard avroluq hərbi texnika, yardım və təlim proqramları təmin etməyi və suveren dəstək öhdəliklərini ən azı 2027-ci ildə ekvivalent səviyyədə saxlamağı öhdələrinə götürürlər.
Lakin sənəddə Ukraynanı Alyansa qəbul etmək öhdəliyindən bəhs edilmir, söhbət yalnız 2026-2027-ci illərdə yardım göstərməkdən gedir.
Yaxın Şərq
Şimali Atlantika Alyansı ölkələri bəyan edirlər ki, İran Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığına müdaxilə etməməli və nüvə silahına sahib olmağa çalışmamalıdır. Müttəfiqlər bir daha təkrarlayırlar ki, İran heç vaxt nüvə silahı əldə etməməli və İranı azadlığa tam hörmət etməyə çağırır.
Hərbi müqavilələr və müdafiə
Müttəfiqlər Haaqa məhkəməsində götürdükləri müdafiə öhdəliklərini yerinə yetirirlər. Avropalı müttəfiqlər və Kanada 2025-ci ildə əsas müdafiəyə xərclərini 139 milyard dollardan çox artırıblar.
NATO ölkələri sammitdə 50 milyard dollarlıq yeni müdafiə müqavilələri imzalayıb və birgə istehsal gücünü artırmağa və innovasiyanı sürətləndirmək üçün sənaye ilə əməkdaşlıq etməyə sadiq qalıblar.
Növbəti NATO Zirvə Toplantısı
Yekun bəyanatda növbəti NATO sammitinin tarixi və yeri qeyd edilmir. Ankarada keçirilən NATO sammitində ayrıca bir sənəd - NATO ilə Hərbi-Sənaye Kompleksi arasında Əməkdaşlıq Strategiyası qəbul edilib ki, bu da “blokun hərbi sənaye ilə münasibətlərinin yeni və daha dərin səviyyəsini" müəyyən edəcək.
Qeyd olunur ki, NATO ölkələri Rusiyanı Avro-Atlantik məkanı üçün uzunmüddətli təhlükə hesab edir və buna qarşı hərbi-sənaye kompleksinin inkişafı da daxil olmaqla mübarizə aparılmalıdır.
Strategiyada bildirilir ki, NATO böhran şəraitində silah istehsalının kəskin artmasına hərbi-sənaye kompleksinin hazırlığını yoxlamaq üçün bir sıra masaüstü təlimlər keçirəcək.
Sənəddə həmçinin zəruri hallarda silah istehsalını tez bir zamanda artırmaq imkanı ilə genişlənən və çevik istehsal güclərinin inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur. Strategiyada bildirilir ki, NATO ölkələri yeni texnoloji həllərin alınması prosedurlarını müasir texnologiyaların inkişaf tempinə uyğunlaşdırmaq üçün sadələşdirmək və sürətləndirmək niyyətindədirlər.
NATO həmçinin hərbi-sənaye kompleksindən olmayan təchizatçılar da daxil olmaqla, sənaye şirkətlərinin yeni hərbi texnologiyaların hazırlanmasında, sınaqdan keçirilməsində və tətbiqində iştirakını genişləndirmək niyyətindədir.
Sənədə əsasən, NATO rəhbərliyi və üzvləri müəssisələri yeni müdafiə və təhlükəsizlik sistemlərinin standartlarının hazırlanmasına, sınaqlarına, nümayişlərinə, təlimlərinə və qiymətləndirilməsinə daha fəal şəkildə cəlb etməyi planlaşdırırlar.
Alyans ehtiyat istehsal gücünə malik istehsalçıları və müəssisələri istehsalı artırmaq üçün əlavə sahələrə ehtiyacı olan şirkətlərlə birləşdirəcək xüsusi şəbəkə işə salacaq.
NATO həmçinin şirkətlərin Alyansın satınalma, sınaq və innovativ təşəbbüslərinə çıxışını asanlaşdırmaq üçün müdafiə sənayesi ilə vahid rəqəmsal qarşılıqlı əlaqə platforması - "NATO Sənaye Portalı" yaradacaq.