Ordunun mühəndis-texniki qanadının ruhdan düşməsi və ictimai narazılığın daha bir dalğası başladı
Volodimir Zelenskinin 35 yaşlı Mixaylo Fedorovu müdafiə naziri vəzifəsindən azad etmək qərarı mübaliğəsiz, Ukraynada ilin ən böyük kadr dəyişikliyi idi. Bu addım müdafiə sektorunda dərhal zəncirvari reaksiyaya səbəb oldu və insanları küçələrə çıxardı. Prezident Ofisi və hakim “Xalqın Xidmətçisi” Partiyasının rəhbərliyi tərəfindən irəli sürülən rəsmi izahat ordu ilə hökumət arasında münasibətlərin balanslaşdırılması zərurətinə əsaslanır.
Zelenski kadr dəyişikliklərini Fedorovla Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Komandanı Aleksandr Sırski arasında uzun sürən və dərin münaqişə ilə əlaqələndirdi. Müharibə şəraitində müdafiə naziri ilə Baş Qərargah arasında həmrəyliyin olmaması milli təhlükəsizliyə ciddi təhdid hesab olunur.
Lakin əsl səbəb daha mürəkkəbdir və sadəcə xarakter toqquşmaları ilə bağlı deyil. İdarəetmə sistemləri arasında münaqişə İT sektorundan və Rəqəmsal İnkişaf Nazirliyindən gəlmiş Fedorovun oturuşmuş Müdafiə Nazirliyinə “Silikon Vadisi” yanaşmalarını tətbiq etməyə çalışması səbəbindən yarandı. O maksimum texnologiyanı, çevikliyi, mərkəzləşdirilməni və dron müharibəsini istədi. Bu, klassik ordu komandanlıq zəncirinə və SSRİ dövrünün idarəetmə metodlarına öyrəşmiş Sırskinin rəhbərlik etdiyi mühafizəkar hərbi generallarla kəskin qarşıdurmaya səbəb oldu. Fedorovun nazirlik və döyüş briqadaları üzərində apardığı genişmiqyaslı audit, yüz milyardlarla qrivnanın həddindən artıq xərcləndiyini, eləcə də vəzifəli şəxslər üçün məcburi poliqrafiya testinin tətbiqini aşkarlaması ilə yanğına yanacaq əlavə edildi. Belə sərt antikorrupsiya kampaniyası dərhal Müdafiə Nazirliyindəki nüfuzlu lobbiçiləri və mövcud elitaları gənc texnokrata qarşı qoydu. Bu fonda Prezident səfərbərlik üzərində ciddi nəzarəti rəqəmsal islahatlardan daha yüksək prioritet hesab edərək təhlükəsizlik qüvvələrinə və Daxili İşlər Nazirliyinin rəhbəri İqor Klimenkoya etibar etmək qərarına gəldi.
Nazirin vəzifədən alınması dron texnologiyası və elektron müharibəni təşviq edən əsas islahatçıların işini faktiki olaraq iflic etdi. Etiraz və həmrəylik əlaməti olaraq, müasir müharibənin texnoloji mənzərəsini formalaşdıran ikonik şəxslər Müdafiə Nazirliyindən ayrıldılar. Ukrayna Hərbi Hava Qüvvələri komandanının müavini Pavlo Yelizarov ordudan istefa ərizəsi təqdim edərək, Fedorovun vəzifədən azad edilməsini “ölkənin müdafiə qabiliyyəti üçün ciddi təhlükə adlandırdı” və bütün hava hücumundan müdafiə sistemi üçün dəhşətli nəticələrin olacağını bildirdi. Onun vəzifədən azad edilməsindən sonra aparıcı hərbi rabitə mütəxəssisi və elektron müharibə üzrə ekspert Sergey Beskrestnov məsləhətçi vəzifəsindən istefa verdi və qeyd etdi ki, “perspektivli elektron müharibə layihələrini” artıq dayandırılıb. Tanınmış könüllü və FPV dronlarının tədarükü üzrə koordinator Sergey Sternenko da komandadan ayrıldı və açıq şəkildə Fedorovu “Ukrayna tarixinin ən yaxşı müdafiə naziri” adlandırdı.
Bu mütəxəssislərin getməsi Ukrayna müdafiəsinin ən həssas və dinamik inkişaf edən sektorunu - yüksək texnologiyalı qarşıdurma sahəsini ortaya çıxardı. Fedorovun komandası özəl PUA istehsalçılarının, könüllülərin və cəbhə xəttindəki döyüş bölmələrinin köhnə modelin aylarla davam edən bürokratik təsdiq proseslərini keçərək birbaşa qarşılıqlı əlaqədə olduğu unikal bir ekosistem yaratdı. İndi bu yaxşı işlənmiş sistem ənənəvi sənədləşmə işlərinə qayıtmaq riski daşıyır. Burada yeni dron modellərinin və ya elektron əks-tədbir sistemlərinin təsdiqlənməsi günlər əvəzinə aylar çəkir. Düşmənin texnoloji həllərini daim təkmilləşdirdiyi bir vəziyyətdə çevikliyin itirilməsi Ukrayna mühəndisləri və proqramçılarının əzmlə qurduğu havadakı bərabərliyi sarsıtmaq təhlükəsi yaradır.
Bundan əlavə, bu kadr böhranı vətəndaş cəmiyyəti, texnologiya sektoru və ənənəvi hökumət qurumları arasında dərin etimad böhranını aydın şəkildə ortaya qoydu. Müdafiə İT sektorundakı əsas fiqurların nümayişkaranə şəkildə getməsi, müstəqil mütəxəssislərin dövlət strukturlarına cəlb edilməsinin onların islahatları köhnə bürokratiyanın maraqlarını təhdid etməyə başlayan kimi dayandığını göstərir. Kiyev və Lvovdan Odessa və Dneprə qədər ölkə daxilində baş tutan "İşləyənə toxunmayın" şüarı altında etirazlar cəmiyyətin nazirin vəzifədən alınmasını sistemin səmərəlilik üzərində qələbəsi kimi gördüyünü təsdiqləyir. Fedorovu işdən çıxarmaqla daxili bürokratik münaqişəni yatırmağa çalışan Prezident Aparatı daha böyük bir problemlə üzləşdi: ordunun mühəndis-texniki qanadının ruhdan düşməsi və ictimai narazılığın daha bir dalğası başladı.