Hörmüz boğazının bağlanması təhlükəsi səbəbindən Avropada qiymətləri artır
“Bloomberg” agentliyinin London ICE birjasının məlumatlarına istinadən verdiyi məlumata görə, Avropanın ən böyük mərkəzi olan Niderlandda TTF indeksi ilə ölçülən təbii qazın qiymətləri, İsrail - ABŞ-ın İrandakı əməliyyatı fonunda kəskin şəkildə artıb.
Ticarətin əvvəlində qaz fyuçerslərinin qiyməti təxminən 28 faiz artıb. Günorta saatlarına qədər isə cümə günü ilə müqayisədə artım 20 faiz təşkil edib.
Bu kəskin artım 2023-cü ilin avqust ayından bəri ən çox artımdır. Bu, İranın Fars körfəzindən qlobal mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) ixracının təxminən 20 faizinin keçdiyi Hörmüz boğazını bağlamaq təhdidi ilə əlaqələndirilir. Bu fonda regionda gəmiçilik hərəkəti faktiki olaraq dayanıb.
Vəziyyət uzanarsa, LNG bazarı Avropanın Rusiya qazından üz döndərməyə başladığı Ukraynadakı hərbi əməliyyatların başlamasından bəri ən ciddi şokla üzləşəcək.
Kəsilən qaz təchizatının əksəriyyəti Asiyaya gedir, lakin qalan təchizat uğrunda rəqabət kəskin şəkildə artacağı üçün Avropa da eyni dərəcədə təsirlənəcək. Bundan əlavə, sərt qış qaz ehtiyatlarını əhəmiyyətli dərəcədə tükəndirib və bu da Avropa ölkələrini mayeləşdirilmiş təbii qaz alışlarını artırmağa məcbur edib.
Beləliklə, əsas sual boğazın nə qədər müddətə bağlı olacağı olaraq qalır. Əgər problem yaxın günlərdə həll olunarsa, qiymətlər tez bir zamanda əvvəlki səviyyələrə qayıdacaq; əks halda vəziyyət nəzarətdən çıxa bilər.
“Goldman Sachs”ın proqnozuna görə, bir aylıq tədarükün dayandırılması Avropada qiymətlərin ikiqat artmasına səbəb olacaq. Lakin İran hakimiyyəti hazırda boğazın tamamilə bağlanmasını inkar edir. Bundan əlavə, onlar özləri bu marşrutla neft ixrac edirlər və boğazın potensial hasilatı ölkə artıq tammiqyaslı iqtisadi böhran yaşasa da, onları xarici valyuta axınlarından məhrum edəcək.
Daha az inkişaf etmiş statusuna görə, qaz bazarı neft bazarına nisbətən iri neft emalı zavodlarından müvəqqəti tədarük fasilələrinə daha həssasdır. Neft fyuçersləri hazırda təxminən 10 faiz səviyyəsində satılır.