Dünya böhranı Avropa kimi güclü iqtisadiyyatı olan zonaları dağıdırsa, əlbəttə, inkişaf etmiş ölkələrə də təsir edəcək. Əgər böhran Amerikada baş verərsə, bizə daha çox təsir edəcək. Çünki Amerika ilə bizim dollar münasibətlərində əlaqələrimiz daha böyükdür. Bu mülahzənin müəllifi MM İqtisadi siyasət komitəsinin üzvü Əli Məsimlidir. Millət vəkili xatırladır ki, Azərbaycan iqtisadiyyatı dünya iqtisadiyyatının tərkib hissəsidir və təbii ki, bir istiqamətdə inteqrasiyamız güclüdür, bir istiqamətdə orta, digərində isə zəifdir:
"Hansı sahədə zəifdirsə, böhranın təsiri həmin sahəyə minimum olur. Yaxud da bizim xaricdən aldığımız borclar Qazaxıstan qədər olmadığına görə böhran zamanı Azərbaycan iqtisadiyyatına da Qazaxıstandakı qədər ziyan dəymir. Amma istehsal sahəsində 8 faizə qədər zəifləmə müşahidə olundu. Dünya böhranının sosial sahəyə təsiri isə ondan ibarət ola bilər ki, bu sahədə həyata keçirilən zəruri tədbirlər müəyyən dərəcədə ləngiyər. İş burasındadır ki, 2008-ci ilin böhranında Rusiya və Qazaxıstan enerji daşıyıcılı ölkələri olaraq 3 zərbə aldılar. Amma Azərbaycana 1 zərbə olub. Biz milli valyutanı sabit saxlaya bildik və fond birjalarında səliqəli fəaliyyət göstərdiyimizə görə milli valyutanın devalvasiyasından, fond bazarında gedən proseslərdən zərbə almadıq. Rusiya və Qazaxıstan isə həm maliyyə bazarından, həm valyuta devalvasiyasından, həm də neftin qiymətinin düşməsindən zərbə aldılar".
Hazırda Azərbaycanın 40 milyard dollardan artıq valyuta ehtiyatı var. Məsimli hesab edir ki, bu, bizə "təhlükəsizlik yastığı" olaraq manevr imkanı verəcək. Çünki artıq Mərkəzi Bankın, Maliyyə Nazirliyinin təcrübəsi də var ki, böhran kəskinləşərsə, "nə etməli" sualına 2008-ci ildən daha savadlı cavab verə bilsinlər. Ona görə də bu "təhlükəsizlik yastığı" hesabına böhrandan bu dəfə daha da az itki ilə çıxa bilərik.
Bəzi ekspertlər 2012-ci ildə neftin ucuzlaşmasını proqnozlaşdırır. Millət vəkilinin bununla bağlı fikrinə gəldikdə, neft, sadəcə, iqtisadiyyat deyil, həm də siyasətdir. Aysberqin görünən və görünməyən tərəfləri arasında böyük fərq var:
"Neftin qiymətləndirilməsində də görünən və görünməyən tərəflər var. Bir ölkəni diz çökdürməkdən ötrü neftin qiymətini kəskin qaldıra və aşağı sala bilərlər. Bir iqtisadçı kimi hesab edirəm ki, SSRİ-nin dağılmasında məhz neftin qiymətinin kəskin surətdə düşməsi böyük rol oynadı. Təqribi mülahizə yürüdə bilərəm ki, əgər 2011-ci ildə neftin qiyməti 100 dollardan yuxarı olubsa, 2012-ci ildə 100 dollardan aşağı olacaq. Amma, hər halda, bizim büdcədə nəzərdə tutduğumuzdan - 80 dollardan yüksək olacaq".
|
