\"NATO və Avropa Birliyinə üzvlük milli maraqlarımıza tam uyğundur\"

"Ordunun Aynası" əlavəsinin budəfəki müsahibi REAL Hərəkatı İdarə Heyətinin üzvü, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Azər Qasımlıdır.

- Bu gün Azərbaycanın NATO ilə əlaqələrini necə qiymətləndirirsiniz? Azərbaycanın NATO ilə əməkdaşlığı onun təhlükəsizliyinin təminatı üçün nə dərəcədə vacibdir?

- Əfsuslar olsun ki, NATO-yla əməkdaşlığımız istənilən səviyyədə deyil. Azərbaycan iqtidarı "balanslaşdırma siyasəti" apardığına görə NATO ilə daha yaxın münasibətlər qurmaqdan çəkinir, bu quruma yaxınlaşmamız üçün tələb olunan hərbi və siyasi islahatları gecikdirir. Bir sözlə, Azərbaycan bu blokla inteqrasiyada maraqsız görsənir.

Hesab edirəm ki, ölkəmiz "balans" siyasətindən əl çəkməli, öz əsas seçimini etməlidir. Bu, seçim NATO-nun xeyrinə olmalı və bu blokla münasibətlər bilavasitə bu quruma üzv olmaq istiqamətində inkişaf etməlidir. Bu ölkəmizin təhlükəsizliyi üçün olduqca vacibdir. Yerləşdiyimiz coğrafiyada müstəqilliyimizi istəməyən və ərazi bütövlüyümüzə təcavüz edən ölkələr var. Üstəlik bu ölkələr avtoritar təfəkkürün daşıyıcıları və qeyri-demokratik, geridə qalmış siyasi praktikaları yayan və avtoritar rejimləri müdafiə edən dövlətlərdir.

Aqressiv və avtoritarizmi ixrac edən dövlətlərin təsiri altına düşməmək, təhdidlərinə qarşı uğurlu müqavimət göstərmək və mümkün təhlükələri neytrallaşdırmaq üçün Azərbaycanın NATO kimi güclü və proqressiv müttəfiqə ehtiyacı var.

- Cənubi Qafqazda dondurulmuş münaqişələrin nizamlanmasında, o cümlədən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində NATO-nun rolunu necə görürsünüz? Şimali Atlantika Alyansı münaqişənin həlli prosesinə necə cəlb oluna bilər?

- NATO hərbi-siyasi blokdur. Bu təşkilatın Cənubi Qafqazda hər hansı münaqişədə, o cümlədən Dağlıq Qarabağ münaqişəsində iştirakı yalnız hansısa bir tərəfin müdafiəsi şəklində ola bilər.

Cənubi Qafqazda əsas olaraq iki münaqişə var: Cənubi Osetiya və Abxaziyada Gürcüstan-Rusiya münaqişəsi və Dağlıq Qarabağda Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsi.

NATO-ya daxil olan ölkələr Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü tanıyır və sözügedən əraziləri bu ölkənin tərkibində görür. Digər tərəfdən, Rusiya Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyini tanıyıb və onların himayədarlığını edir. NATO-nun bu münaqişələrə cəlb olunması - Rusiyayla müharibə etməsi anlamına gəlir.

NATO-Rusiya münaqişəsi olduqca ciddi məsələdir və alyans rəhbərliyi bu məsələdə çox ehtiyatlı davranır. Hesab edirəm ki, NATO Rusiyayla açıq qarşıdurmaya hələ hazır deyildir.

REKLAM

Dağlıq Qarabağ məsələsində isə vəziyyət bir az fərqlidir. Formal olaraq Azərbaycan Rusiya ilə deyil, Ermənistanla münaqişədədir. Rusiya Qarabağı rəsmən Azərbaycanın ərazisi hesab edir və Minsk Qrupu həmsədrlərindən biridir. Digər tərəfdən, Rusiya Ermənistanın müttəfiqidir və münaqişə olduğu zaman Ermənistanı müdafiə ehtimalı yüksəkdir. Bu ehtimalı azaltmaq və ya heçə endirmək üçün Azərbaycana güclü müttəfiq lazımdır. Hesab edirəm ki, bizim yeganə müttəfiqimiz qardaş Türkiyə ola bilər. Türkiyə ilə mümkün olan bütün hərbi sazişləri imzalamalıyıq, açıq və geniş hərbi əməkdaşlıqda olmalıyıq.

Qarabağ məsələsini Azərbaycan özü həll etməlidir. Sadəcə bizə havadar olacaq, bizi müdafiə edəcək ciddi və güclü müttəfiqimiz olmalıdır ki, nə vaxtsa hərbi yolla ərazi bütövlüyümüzü həll etmək istədiyimizdə Rusiyanın bu münaqişəyə qatılmasının qarşısı alınsın.

Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyi Rusiya üçün "durdurucu faktor" olmalıdır. Türkiyə NATO-nun üzvü olduğu üçün bu ölkəyə qarşı olan hər hansı təcavüz NATO-ya qarşı təcavüz deməkdir. Rusiya Ermənistana yardım edə bilər və edəcək də, lakin bizim əsas məqsədimiz rusların ermənilərin yerinə vuruşması və açıq şəkildə üstümüzə gəlməsinin qarşısının alınmasından ibarət olmalıdır.

Türkiyəylə hərbi əməkdaşlığımız dolayısı yolla NATO-nun bölgədə olması və gələcəkdə mövqeyinin möhkəmlənməsidir.

- Azərbaycan və Rusiya Qəbələ RLS üzərində danışıqlar aparırlar və yaxın zamanlarda yekun müqavilənin imzalanması gözlənilir. Sizcə, bu istiqamətdə davam edən proseslər Azərbaycanın milli təhlükəsizlik maraqlarına uyğundurmu?

- Azərbaycan Qəbələ RLS-ə görə icarə haqqını ildə 7 milyondan dəfələrlə çox artırmaq istəyir. Ortada olan bilgilərə görə, Azərbaycanın digər şərti RLS-dəki azərbaycanlı hərbçilərin sayının artırılması, stansiya yaxınlığındakı hərbi şəhərcikdə xidmət sahələrinin - iaşə, ticarət və digər sahələrin yerli sakinlərə verilməsidir.

Digər tərəfdən, belə bir bilgi də var ki, Rusiya 2019-cu ildə Qəbələdə yeni "Voronej - VP" radiolokasiya stansiyasının inşasını başa çatdırmağı planlaşdırır. Bu stansiya indiki "Daryal" RLS-i əvəzləyəcək. İnşası planlaşdırılan stansiya Rusiyanın mülkiyyəti olacaq və onu hər zaman sökmək, daşımaq mümkün olacaq. Lakin iqtidar mənsubları bu məsələyə hələ ki münasibət bildirməyib. Bu olduqca ciddi məsələdir.

Hesab edirəm ki, böyük ehtimalla Qəbələ RLS-in icarə müddəti uzadılacaq. Bu, indiki xarici siyasətin məzmununa tamamilə uyğundur. Qəbələ RLS-ə görə Rusiyayla münasibətləri gərginləşdirməzlər. Sadəcə, icarə şərtlərində dəyişikliyə nail olunacaq. Bu, yanlış siyasətdir. Neçə illərdir eyni siyasət davam edir.

Düşmənimizin strateji müttəfiqi olan ölkənin ərazimizdə hər hansı hərbi obyektdən istifadəsi məntiqsizdir və milli maraqlarımıza uyğun deyildir.