İran alimləri ilk dəfə olaraq, xüsusi elmi-tədqiqat gəmisinin yardımı ilə Xəzərin cənub şelfində kəşfiyyat işlərinə başlayıblar. İran KİV-ə əsasən, araşdırma cari ilin sonunda min kvadratkilometrlik sahədə, 500 metr dərinlikdə aparılacaq. Bu sahə Ənzəli şəhərindəki limandan Səfidrud çayının deltasınadək bir ərazini əhatə edir.

Bu elmi işin həmin bölgədə seysmik-kəşfiyyat, eləcə də neft kəmərinin və kabel xəttinin çəkilmə imkanlarının öyrənilməsinə xidmət edəcəyi gözlənilir. Ötən ay İran tərəfi bəyan etmişdi ki, Avropa Birliyinin Transxəzər qaz kəməri layihəsinə Rusiyanın neqativ münasibətini dəstəkləyir.

Həmin layihəyə əsasən, nəzərdə tutulan qaz kəməri - Türkmənistan mavi yanacığı Xəzərin dibi ilə Azərbaycandan keçərək Avropaya çatdırılacaq. Tengiz (Qazaxıstan) - Türkmənbaşı (Türkmənistan) - Bakı (Azərbaycan) - Tbilisi (Gürcüstan) - Ərzurum (Türkiyə) marşrutu üzrə gündə 20-30 milyard kubmetr qazın nəqli planlaşdırılıb. Bu layihənin 7,9 milyard avroya başa gələcəyi güman olunur. Hazırda Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri artıq fəaliyyət göstərməkdədir. Rusiya və İran hesab edir ki, bu su hövzəsinin dibi ilə kəmər Xəzəryanı dövlətlərin hamısının razılığı ilə gerçəkləşə bilər. Azərbaycan, Qazaxıstan və Türkmənistan isə hesab edir ki, bu layihəni 5 dövlətin deyil, iki dövlətini razılığı ilə də həyata keçirmək mümkündür.

İran xarici işlər naziri Ələkbər Salehi bu günlərdə qazaxıstanlı həmkarı Ərjan Qazıxanovla görüşündən sonrakı mətbuat konfransında bildirib ki, Xəzərdə yalnız 5 dövlətin hərbçiləri yerləşdirilə bilər: "Bölgədənkənar güclərin bu ərazidə yerləşdirilməsi yolverilməzdir". Onun sözlərinə görə, Xəzərdəki fəaliyyətlə bağlı bütün qərarlar onun sahilindəki 5 dövlətlə razılaşdırılmalıdır. Amma cənub şelfində başladığı işi beş sahil dövləti ilə razılaşdırmayıb...