Qadın hüquqlarının müdafiəsi, ailənin qorunması istiqamətində görülməli tədbirlər, təkliflər son aylarda həm dövlət, həm də vətəndaş cəmiyyəti qurumları tərəfindən sıx-sıx səsləndirilir. Qadın hüquqlarının müdafiəsini daha mükəmməl təmin etmək üçün qanunvericiliyə əlavə və dəyişikliklər təklif edilib. Bu təkliflər paketini təqdim edən İnsan Hüquqları üzrə Hüquqşünaslar Komitəsinin rəhbəri Akif Əlizadə ilə söhbətimiz də bu mövzuda idi. Hüquqşünaslar Komitəsi artıq iki aydan çoxdur qadın hüquqlarının müdafiəsinin möhkəmləndirilməsi ilə bağlı təkliflər paketini ictimai müzakirəyə çıxarıb.
Komitənin informasiya xidmətinin məlumatına əsasən, cəmiyyətin və hökumətin bu təkliflərə reaksiyası ürəkaçan olub. Akif Əlizadə deyir ki, ictimai müzakirələr gözlənilən kimi uğurlu keçib və hazırda davam etməkdədir:
"Bizi sevindirən hallardan biri təkcə yazılı və elektron mətbuatın deyil, televiziyanın da bu işə xüsusi maraq göstərməsi oldu. Bunun nəticəsidir ki, artıq hakimiyyət qurumları da bu problemin ciddi olduğunu və qanunvericiliyə dəyişiklik və əlavələr edilməli olduğunu vurğulayırlar".
MM sosial siyasət komitəsinin sədri Hadı Rəcəbli boşanmaların əksərində əmlak mübahisələrinin ortaya çıxdığını, bu mübahisələrin həllində qadınların mülkiyyət hüquqlarının pozulduğunu və məhz bu səbəbdən tərəflərin nikaha girərkən əmlak müqaviləsi bağlamasının icbariləşdirilməsinin sosial sifariş olduğunu deyir. Məsələyə münasibətini açıqlayan Əlizadə bildirdi ki, aparılan məhkəmə monitorinqlərinin əksəriyyətində doğrudan da tərəflərin boşanarkən əmlak mübahisələrinin şahidi olublar. Bu zaman qadınların hüquqları daha çox pozulur. Lakin komitə sədrinin bu məsələdə mövqeyi fərqlidir:
"Ancaq biz nikah müqaviləsinin icbariləşdirilməsinin sosial sifariş olduğunu qəbul etmirik. Əksinə, cəmiyyətin hələ də böyük bir qismi nikah və əmlak məsələsinə adət-ənənə kontekstində baxmaqdadır. Müşahidələrimiz göstərir ki, ailənin müqəddəs olduğu cəmiyyətdə nikah müqaviləsi o qədər də ciddi qəbul edilmir. Bu həm də qarşı tərəfə olan etibarsızlıq kimi dəyərləndirilir. Hesab edirəm ki, cəmiyyətdə hüquq mədəniyyəti artdıqca və qanunlara etibar yüksəldikcə bu məsələ də öz təbii həllini tapacaq. Hadı bəyin də qeyd etdiyi kimi, nikah müqaviləsinin icbariləşdirilməsi müqavilə azadlığı prinsipinə ziddir. Biz boşanma zamanı qadınların hüquqlarının daha yaxşı müdafiəsi üçün təkliflərimizi vermişik. Hesab edirik ki, boşanma prosesi ilə əmlak mübahisələri eyni anda baxılmalıdır. Qadınların məhkəmədə vəkillə mütləq təmin edilməsi daha yaxşı olardı".
Onu da qeyd edək ki, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin rəsmiləri mətbuata açıqlamalarında Azərbaycanda erkən nikah və küçə uşaqları probleminin yaranmasında valideynlərin günahının olduğunu və bu problemin həlli məqsədilə valideynlərin məsuliyyətinin artırılmasının vacibliyindən danışıblar. Eləcə də övladlarını erkən ərə verən valideynlərin cinayət məsuliyyəti daşımalı olduğunu, lakin bunun Cinayət Məcəlləsində təsbit olunmadığı göstərilir.
Öyrəndik ki, İnsan Hüquqları üzrə Hüquqşünaslar Komitəsinin təklifləri arasında övladlarını erkən ərə verən valideynlərin cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmalı olduğu xüsusi olaraq vurğulanıb. Komitə Cinayət Məcəlləsinə hansı formada dəyişiklik edilə biləcəyini də təkliflər paketində qeyd edib. Əlizadə bildirdi ki, bunu zəruri edən səbəblərdən birincisi erkən nikaha daxil olan qadınların bəzən insan alverçilərinin toruna düşməsidir. Erkən nikaha daxil olan qadının boşandıqdan sonra insan alverinin qurbanı olması riski də yüksək olur:
"Bundan başqa, apardığımız monitorinqlər göstərdi ki, erkən nikaha daxil olmuş şəxslərin boşanma halları da çoxluq təşkil edir. Onların həyat praktikasının azlığı və evlilik üçün psixoloji hazırlığının olmaması boşanmaya rəvac verən əsas səbəblərdən biridir. Nikah yaşının 18-ə qaldırılması və övladlarını nikah yaşına çatmadan zorla ərə verən valideynlər üçün cinayət məsuliyyətinin nəzərdə tutulması bu problemlərin aradan qalxmasına xeyli kömək etmiş olar".
|
