Büdcə layihələri səssiz-səmirsiz qəbul edildi

Adətən parlamentdə büdcə ilə bağlı müzakirələr digər qanun layihələrinə nisbətən daha qızğın keçir, parlament iclasında əsl diskussiya müşahidə olunur. Bu dəfə isə deputatlar yalnız "vaxt" məsələsi ilə bağlı səslərini çıxardılar. Bəziləri çıxışa 10 dəqiqə vaxt tələb etsələr də, spiker Oqtay Əsədov başda olmaqla bəzi deputatlar 5 dəqiqənin kifayət edəcəyini deyirdilər.

Sonda belə razılığa gəlindi ki, büdcə ilə əlaqədar iki layihə birlikdə müzakirə edildiyinə görə istəyənlər 10 dəqiqə çıxış edə bilər. Lakin müzakirə zamanı bu vəd də yaddan çıxdı və nəticədə deputatlar cəmi 3 dəqiqəyə sözlərini yekunlaşdırmalı oldular. Bu vaxta ən çox narazılıq bildirən Elmira Axundova oldu. Deputatın sakitləşmədiyini görən Oqtay Əsədov vaxtilə Pənah Hüseynə dediyi sözləri indi ona ünvanladı: "Bəsdir də, yerinizdən danışmaq adətini tərgidin. Birinci dəfə deyil ki, belə edirsiniz".

Ziyad Səmədzadə: "Pul axını güclənsə də, əhalinin əmanətlərini qoruya bilmişik"

Büdcə ilə bağlı qanun layihələrini MM İqtisadi siyasət komitəsinin sədri Ziyad Səmədzadə təqdim etdi. Qeyd etdi ki, 2010-cu ilin dövlət büdcəsi iqtisadi inkişafa böyük töhfə verib, iqtisadiyyatın davamlı və keyfiyyətli inkişafını təmin edib. İl ərzində büdcə gəlirlərinin formalaşmasında heç bir problem yaranmayıb. Dövlətə pul axını güclənsə də, hökumətin və Mərkəzi Bankın səyləri sayəsində əhalinin əmanətlərinin qorunması davam etdirilib.

Z.Səmədzadə bu büdcə ilə XXI əsrin 10 ilinə qiymət verildiyini xatırladaraq müqayisə üçün bəzi rəqəmlər səsləndirdi. 2010-cu ildə ÜDM 41,6 milyard dollar təşkil edib ki, bu da 2001-ci ilə nisbətdə 7,8 dəfə çoxdur. Adambaşına düşən məhsul üzrə göstərici də inkişaf edən dövlətlərə yaxınlaşır. Valyuta ehtiyatları 2001-ci ildə 1,4 milyard olsa da, bu gün bu göstərici 29 milyard dolları ötür. Son 10 il ərzində hər il əhalinin gəlirləri qiymət indeksini 2 dəfə örtüb.

Komitə sədri büdcənin icrası ilə əlaqədar ortaya çıxan problemlərdən də danışdı. Bir sıra rayonlarda gəlirlərin formalaşmasında problemlər yaranıb.

REKLAM

Azərbaycan üzrə əmək müqavilələrinin bağlanması istiqamətində işlər güclənməlidir. Belə olsa, özünü işsiz adlandıran insanların sayı azalar, onların sosial sığortaları güclənmiş olar.

Yerli istehsalçıları vergidən azad etməliyik

Ziyad Səmədzadə hesab edir ki, bəzi hallarda istehsalçıları vergidən azad etmək lazımdır:

"Bəzən nazirliklər bir sıra məhsul və avadanlıqları kənardan alır, yerli istehsalçılar pis vəziyyətdə qalır. Azərbaycanda elə gözəl müəssisələr var ki, istehsal etdikləri avadanlığın 40 faizini ixrac edirlər. Biz ölkəyə idxal olunan bəzi məhsulları ÜDV-dən azad edirik, buna görə bizim müəssisələr pis vəziyyətə qalır. Odur ki, biz vergidən azadolma prinsipinə yenidən baxmalıyıq. 90-cı illərin əvvəlində tətbiq olunan prinsiplər dəyişməlidir. Əgər vergi azadolmalarını gücləndirməsək, daxili istehsalı gücləndirə bilmərik".

Komitə sədri hökuməti vakansiyaların doldurulmasına, həm də borcalma siyasətində diqqətli olmağa çağırdı: "Fikir verilməlidir ki, bu borcu niyə alırıq, bundan iqtisadiyyata nə xeyir dəyəcək. "Borc haqqında" qanunda həm dövlətin, həm də özəl sektorun borclarına sistemli yanaşmalıyıq".

Neft Fondundan vəsait götürməliyik

2011-ci il dövlət büdcəsində əlavələrə gəlincə, Ziyad Səmədzadə bunu məcburi addım adlandırdı. "Azərbaycana pul gəlir. Biz də bir sıra layihələri icra etmək üçün Neft Fondundan vəsait götürməliyik. Dəyişikliklər qəbul etsək, dövlət büdcəsinin gəlirləri ilk dəfə 20 milyarda çatacaq". Z.Səmədzadə bildirdi ki, bu il neftin qiymətinin bahalaşması nəticəsində Neft Fondunun gəlirləri 4 milyard dollardan çox artacaq.

Sonra maliyyə naziri Samir Şərifov büdcənin icrası və 2011-ci il büdcəsində dəyişikliklər haqda əsas rəqəmləri səsləndirdi. Nazirin sözlərinə görə, 2010-cu ilin dövlət büdcəsinin mədaxili 11 milyard 403 milyon manat (99,1 faiz) yerinə yetirilib. Dövlət büdcəsinin xərcləri 11 766 milyon (95,9 faiz) icra edilib. Xərclərin 56,5 faizi cari xərclərə, 42,7 faizi əsaslı xərclərə yönəlib.

Hesablama Palatasının sədri Heydər Əsədov da müzakirəyə çıxarılan qanun layihələri ilə bağlı palatanın rəyini açıqlayarkən fəxrlə qeyd etdi ki, ötən il üçün Azərbaycan hökumətinin bir sıra parametrlər üzrə proqnozları beynəlxalq təşkilatlara nəzərən daha düzgün olub. Tövsiyələrə gəlincə, palata sədri dövlət orqanlarının satınalma prosesləri ilə bağlı iradlarını səsləndirdi: "Bəzi qurumlar açıq tender keçirmək əvəzinə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət edərək təkliflər sorğusu ilə bir mənbədən satınalma keçirilməsinə üstünlük veriblər".

"Təsərrüfat hesablı təşkilatlar" əslində büdcədən asılıdır

Heydər Əsədov həmçinin nazirlik, dövlət komitələri və şirkətlərin nəzdində "təsərrüfat hesablı" adı altında fəaliyyət göstərən təşkilatların işi ilə bağlı narazılığını bildirdi:

"Bu təşkilatlar büdcə hesabına sifarişləri yerinə yetirir. Yəni onlar büdcə pulları hesabına saxlanır. Özlərinin xərcləri olmadığına görə bəzən vəsaitin təyinatına dəyişiklik edirlər, amma bunu görmək büdcə xərclərinin imkanı xaricindədir. Ya bu təşkilatları birbaşa büdcəyə keçirmək, ya da onlar hesablaşma hesabları bağlanmaqla, fəaliyyətlərini büdcə vasitəsilə həyata keçirməlidirlər".

H.Əsədov proqram xarakterli işlərin icrasının ümumi xarakterdə aparıldığını dedi:

"Bu da palatanın təhlil aparmasına mane olur. Bəzi təşkilatlar proqramlar üzrə ayrılmış vəsaitdən savayı, cari fəaliyyət üçün ayrılan vəsaitdən də istifadə edirlər". Təkliflərinin çox olduğunu deyən palata sədri onların bir qisminin mübahisə doğurduğunu da etiraf etdi: "Amma bu təkliflərin yerinə yetirilməsi şəffaflığın artmasına gətirib çıxara bilər".

Neft Fondunda qalan pullar bəsimizdir

2011-ci il büdcəyə artımlara gəlincə, Heydər Əsədov Neft Fondundan ayırmaların məbləğinin artması ilə bağlı suala əvvəlcədən hazırlaşdığını dedi. Bildirdi ki, Bakı şəhər kəndlərinin inkişafı ilə bağlı verilən tapşırıqlar, "Eurovision"da Azərbaycan təmsilçilərinin qalib gəlməsi mədəniyyət və infrastruktur layihələrinə tələbatı artırır:

"Yəni büdcə dəyişikliyi olmalıydı. Düzdür, Neft Fonundan ayırmaların həcmi xeyli artırılıb. Amma apardığımız təhlillər göstərir ki, bu, obyektiv zərurətdən irəli gəlib. İş orasındadır ki, hesablamalara görə, layihələrin bahalaşma tempi vəsaitlərin hansısa hesabda, depozitlərdə yerləşdirilməsindən gələcək gəliri xeyli, dəfələrlə üstələyir".

Heydər Əsədov iddia etdi ki, indi həyata keçirilən investisiya layihələri elə məhz gələcək nəsillərə hesablanıb: "Hələ builki büdcə artımlarından sonra yenə də dövlətin ehtiyat fondunda 29-30 milyard dollar qalacaq.