Özəlləşdirmə paylarının istifadə müddəti başa çatdı. Artıq özəlləşdirmə prosesində çeklərdən istifadə mümkünsüzdür. Lakin özəlləşdirmə paylarının istifadə müddəti başa çatsa da, qəribədir ki, "qara bazar"da çeklərin alğı-satqısı davam edir. İqtisadçılar hesab edir ki, çeklərdən istifadə müddətinin uzadılma ehtimalı kifayət qədər azdır. Çünki adətən belə qərarlar dekabr ayında qəbul edilir.
Dövriyyədə isə 6 milyona yaxın çek var. İstər özəlləşmə paylarının alğı-satqısı ilə məşğul olanlar, istərsə də çek sahibləri hesab edirlər ki, hər 5 özəlləşmə payından biri istifadə edilmədiyindən 2011-ci ildə yeni mexanizmlər tətbiq ediləcək. Lakin bir qrup ekspert fərqli düşünür, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin hər hansı mexanizm hazırlayacağını güman etmirlər. Onların qənaətincə, "qara bazar"da çeklərin alğı-satqısının dayanması müşahidə ediləcək.
Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi özəlləşdirmə çeklərinin istifadə müddətinin başa çatmasından sonrakı dövr üçün yeni özəlləşdirmə mexanizmləri müəyyənləşdirib. Komitədən bildirirlər ki, prezidentin "Azərbaycanda dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi ilə bağlı Azərbaycan Respublikası prezidentinin bəzi fərmanlarına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi barədə" 22 iyun 2010-cu il tarixli fərmanına əsasən, yaradılan yeni mexanizmlər özəlləşdirmə paylarının (çeklərin) müddəti başa çatandan sonra əhalinin özəlləşdirmədə iştirakını təmin edəcək. Bu dəyişikliklər həm səhmdar cəmiyyətlərinin səhmlərinin güzəştli satışı, pul və ixtisaslaşdırılmış çek hərracları, həm də kiçik müəssisələrin özəlləşdirilmə prosesini əhatə edir.
İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin ekspertləri vurğulayır ki, çeklərin istifadə müddəti uzadılmadığından, indiki halda özəlləşdirmə paylarından istifadə mümkün deyil. Artıq həmin hərraclarda səhmlərin pulla alınması həyata keçiriləcək.
Ekspertlər onu da bildirirlər ki, çeklərin alğı-satqısının hələ də davam etməsi əhalidə özəlləşdirmə paylarından istifadə müddətinin uzadılacağı ilə bağlı inamın olması və eləcə də dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi ilə bağlı dövlət proqramına hər hansı əlavə və dəyişikliyin olunmaması ilə əlaqədardır: "Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi cari ildə çek hərraclarının keçirilməyəcəyi barədə açıqlama yayıb. Əslində, komitə uzun müddət az sayda çek hərracları təşkil edib. Təşkil olunan çek hərraclarının əksəriyyəti isə Bakıda deyil, rayonlarda keçirilib. O baxımdan dövriyyədə olmasına baxmayaraq, 2010-cu ildə də özəlləşmə paylarından geniş şəkildə istifadə etmək mümkün olmayıb. Bu isə birbaşa çek hərraclarının keçirilməməsi ilə bağlı idi".
Qeyd edək ki, 1996-cı ildən bəri özəlləşdirmə prosesində 25,5 milyona yaxın dövlət özəlləşdirmə çeki silinib. Bu da dövriyyəyə buraxılmış ümumi çeklərin təxminən 80 faizini təşkil edib. Hazırda 6 milyona yaxın özəlləşdirmə çekinin dövriyyədə olduğu söylənilir.
Dövlət tərəfindən ümumilikdə vətəndaşlara 31,9 milyon özəlləşdirmə çeki paylanılıb. Dövlət özəlləşdirmə çeklərindən daha geniş istifadənin təmin olunması məqsədi ilə onların tədavül müddətini bir neçə dəfə uzadıb. Belə ki, ölkə prezidentinin müvafiq fərmanları ilə 2002-ci il yanvarın 1-nə, 2004-cü il iyulun 1-nə, 2008-ci il yanvarın 1-nə kimi çeklərdən istifadə müddəti artırılmışdı. 23 dekabr 2009-cu il tarixində imzalanan fərmanla sonuncu dəfə çeklərin tədavül müddəti uzadılıb. 2010-cu il isə son tarix kimi qeydə alınıb.
|
