AXCP-Müsavat partiyalarının birləşməsi bu gün siyasi müstəvinin ən çox dartışılan mövzusudur. Siyasi müşahidəçilər bu məsələdə birmənalı fikir yürütmürlər. Birləşməni dəstəkləyənlər də var, istəməyənlər də. Bəs Azərbacan siyasi tarixində partiyaların birləşməsi ilə bağlı faktlar varmı?
90-cı illərin ortalarında Müsavat Partiyasına bir neçə partiya daxil olub. Bunlardan biri Tamerlan Qarayevin sədri olduğu Doğru Yol Partiyasıdır. Bu partiya 90-cı illərdə Müsavatla birləşib. Müsavata qoşulan digər bir partiya isə Rövşən Qəmbərovun sədri olduğu Ana Torpaq Partiyasıdır. Bizimlə söhbətdə partiyanın rəsmisi Mehman Cavadoğlu bildirdi ki, hər iki partiya Müsavata birləşən zaman heç bir problem yaşanmayıb. Həmin partiyaların rəhbərləri müvafiq olaraq partiyanın Divanında və digər seçkili orqanlarında kvotaya uyğun olaraq yerləşdirilib.
ADP də siyasi "qardaşlaşma"dan kənarda qalmayıb. 1996-cı ildə İlyas İsmayılovun rəhbərlik etdiyi Ədalət Partiyası ADP ilə birləşib. Daha sonra parçalanmış Demokratik İslahatlar Partiyasının bir hissəsi demokratlara qoşulub. Sərdar Cəlaloğlunun sözlərinə görə, Ədalət Partiyası ilə birləşən zaman heç bir şərt irəli sürməyib. Ədalət Partiyası adından, ADP isə sədrlikdən imtina edib. Birləşmiş partiyanın sədri İlyas İsmayılov olub.
Sonradan eks-spiker Rəsul Quliyev ADP-yə gəlib və birləşmiş partiyanın həmsədri olub. Maraqlıdır ki, 1996-cı ildə ADP Müsavatla birləşmək üçün İsa Qəmbərə müraciət edib. Lakin Müsavat Divanında uzun sürən müzakirələrdən sonra ADP-yə "yox" cavabı verib.
Liberal Partiyasına da birləşmə təcrübəsi yoxdur. Lalə Şövkət dövlət katibi postundan istefa verdikdən sonra bir neçə partiya ALP-yə birləşmə ilə bağlı təkliflər versələr də, bu qəbul edilməyib. ALP sədri Əvəz Temirxan bildirdi ki, müzakirələrdən sonra bu məsləhət bilinməyib. "Biz indi həmin partiyalarla xoş münasibətlərdəyik", - deyə o vurğulayıb.
Ümid Partiyası "siyasi qardaşlaşmaya" ehtiyac duymur. İqbal Ağazadənin sözlərinə görə, belə birləşmələr partiyanın tutduğu siyasi kursda ciddi problemlər yaradır. Ümid Partiyasının tarixində bir dəfə birləşmə ilə bağlı fakt olub. Ayaz Mütəllibovun rəhbərlik etdiyi Vətəndaş Birliyi Partiyasının parçalanmasından sonra VBP-nin bir hissəsi Ümid Partiyasına birləşib.
AMİP-ə 2003-cü ilin seçkiləri ərəfəsində Mütərəqqi Xalq Partiyası birləşib. Bundan başqa, o zaman ALP-dən qopmuş bir qrup yeni partiya yaradaraq AMİP-ə birləşmək istəyib. Lakin Etibar Məmmədov Lalə Şövkətlə münasibətlərinə görə bu təklifdən imtina edib.
AXCP bu illər ərzində birləşmə ilə bağlı heç bir təklif almayıb.
Yeni Azərbaycan Partiyası da belə siyasi birləşməyə meyilli olmayıb. Bir neçə dəfə müttəfiq partiyalardan belə təkliflər olsa da, YAP bundan imtina edib. 90-cı illərin ortalarından Demokratik İslahatlar Partiyasının parçalanmasından sonra təşkilatın bir hissəsi YAP-a keçib. Onların ən tanınmışı hazırda icra katibinin müavini olan Mübariz Qurbanlıdır.
Digər siyasi partiyalar isə yeni yarandıqları üçün onların siyasi arxivlərində "birləşmə planları"na rast gəlmək olmur.
Ölkə siyasi partiyalarının birləşmə siyasətini müşahidə edəndə bəlli olur ki, müxtəlif vaxtlarda baş vermiş bu qovuşma daha çox "balina" effekti yaradıb: "Nəhəng"lər "xırda"ları udmaqla siyasi arenanı öz xeyirlərinə genişləndirmək xətti aparıblır.
|
