Özəl təhsil ocaqları elmi tədqiqatla məşğul olacaqlar

Avropa ölkələrində ali təhsil ocaqlarına nüfuzu başlıca olaraq keyfiyyətli təhsil qazandırır. Universitetlər eyni zamanda elmi tədqiqatlar aparmaqla, elmdə yeni kəşflər etməklə də nüfuzun üstünə nüfuz gətirirlər. Azərbaycanda isə əfsuslar olsun ki, universitet və institutlarda həm təhsilin keyfiyyəti aşağıdır, həm də elmi tədqiqat işləri taleyin ümidinə buraxılmışdır. Halbuki hər bir təhsil müəssisəsində elmi tədqiqatların aparılması vacib şərtdir.

Dövlət öz tabeliyində olan ali məktəblərə bununla bağlı tapşırıqlar verir və vəsait ayırır. Özəl universitetlərə isə belə tapşırıq vermək hüququ yoxdur. Qanunvericiliyə görə, dövlət bununla bağlı özəl ali məktəblərə yalnız tövsiyələr verə bilər.

Əgər Milli Məclis "Təhsil haqqında" qanuna əlavələr və dəyişikliklər edərsə, özəl ali məktəblər gəlirlərinin ən azı 2 faizini elmi tədqiqatlara yönəltməli olacaqlar. Özəl təhsil müəssisələrinin elmi araşdırmalara yönəltdiyi vəsait qrant formasında ayrılacaq. Qrantların verilmə qaydaları isə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdiriləcək. Milli Məclis bununla bağlı "Təhsil haqqında" qanuna əlavələr etməyi planlaşdırır.

Təklif olunan əlavə isə dövlətə özəl ali məktəblərdən də tədqiqatlara pul ayırmaq imkanı yaradır. Mütəxəssislər hesab edir ki, qanuna edilən bu əlavə gələcəkdə Azərbaycanın dövlət büdcəsində elm xərclərinin 2 faiz səviyyəsinə çatdırılması üçün stimul rolunu oynaya bilər.

Parlamentin elm və təhsil komitəsinin sədri Şəmsəddin Hacıyev təklif olunan əlavənin çox mütərəqqi xarakter daşıdığını deyir və buna tərəfdardır ki, özəl ali təhsil müəssisələri də mütləq elmi tədqiqatlarla məşğul olmalıdırlar.

Keçən il qüvvəyə minən "Təhsil haqqında" qanun özəl universitetlərə bu hüququ verir. Amma həmin müəssisələrdə elmi tədqiqatların hansı mənbədən maliyyələşdiriləcəyi əksini tapmayıb. Təklif olunan əlavə bu hüquqi boşluğun aradan qaldırılmasına yönəlmişdir.

Son vaxtlar dövlət tərəfindən elmin maliyyələşmə mexanizminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində düşünməyə başlamışlar. Heç olmamaqdansa, gec olması yaxşıdır.