İqtisadiyyat - Ayna.az

Banklarda kreditləşmənin indiki vəziyyəti narahatlıq yaradır. Bu fikri mətbuata MB idarə heyətinin sədri Elman Rüstəmov açıqlayıb:

"Azərbaycan dövlətinin kifayət qədər resursları var ki, ortamüddətli dövrdə makroiqtisadi sabitliyi təmin etsin. Bizi hazırda narahat edən məsələlərdən biri banklarda kreditləşmənin həddindən artıq təmkinli olmasıdır. Bankların bu gün kifayət qədər resursları var. Ona görə də kreditləşmənin aktivləşmə yolları araşdırılmalıdır".

Məsələ ondadır ki, dərin böhran şəraitində xətti inkişaf konsepsiyası özünü doğrultmayıb. Yəni "Bazarlar hər bir şeyi təmin edir, dövlət bazarda olan boşluqları doldurmağa qadirdir" fikri bu gün ciddi sual altındadır. Elman Rüstəmov hesab edir ki, əsas dərslərdən biri dövlət tənzimlənməsinin keyfiyyətidir. Boşluqlar məhz burada, eləcə də dövlətin intellektualizm səviyyəsinin aşağı olmasından yaranıb: "Bu gün başlıca məqsədimiz aktiv olaraq dövlət tənzimlənməsinin keyfiyyətinin artırılmasıdır".

MB dünyada gedən son meyilləri əsas götürərək formalaşdırmaq istədiyi çərçivə pul siyasətin mühüm qanadına çevrilməli və maliyyə köpüklərinin idarə olunmasında əsas alət olmalıdır. Dövlətin əsas rolu isə bu köpüklər yaranandan sonra riskləri qəbul etməkdən yox, onların qarşısını almaq sayılır.

Qlobal böhran ötən il Azərbaycanı ciddi sınaqlara çəkdi. Dövlət rəsmilərinin vaxtaşırı vurğuladıqları kimi, biz təsirlərə ən az məruz qalan ölkələrdən olduq. Neft gəlirləri xilasedici rol oynadı. Hökumətdə bildirirlər ki, əgər dünyada böhran bitib canlanma başlayarsa, bu, Azərbaycanda da hiss olunacaq. Bu həm neft sektoruna, həm xarici investisiyalara, maliyyə və s. sektorlara aiddir. Yəni Azərbaycan iqtisadiyyatı çox ciddi şəkildə dünya iqtisadiyyatında gedən proseslərdən asılıdır.

Deyilir ki, böhrandan öncə həm Dövlət Neft Fondu, həm də Mərkəzi Bank öz portfelini çox optimal şəkildə diversifikasiya edib, dünya iqtisadiyyatında hər bir sərbəst dönərli valyutanın rolunu nəzərə alaraq, öz portfelini formalaşdırıb.

REKLAM

Avro və yaxud dolların güclənməsinə gəlincə, bu, tsiklik bir proses, konyunkturadır. Mərkəzi Bankda hesab edildiyinə görə, bu proseslər elə səviyyədə deyil ki, ona radikal reaksiya verməyə ehtiyac duyulsun. Birinci rübün sonuna ehtiyatlarımız artıq 22 milyard ABŞ dolları səviyyəsinə çatıb. Deyilənlərə inansaq, vəsaitlər yaxşı diversifikasiya olunmuş valyuta strukturuna malikdir.

Hər halda, qlobal böhranın ən ciddi təsir etdiyi sahə bank sektorudur. Rəsmi məlumatlardan bəlli olur ki, bankların portfelində əhəmiyyətli dəyişiklik yoxdur. Düzdür, trendlər bütövlükdə artıma, pisləşməyə doğru gedir. Lakin MB-də trend testlərinə istinadən bildirirlər ki, faciəvi hal yoxdur. Bankların kapitallaşma səviyyəsi 19-20 faizdir. Bu iki göstərici sıx əlaqəlidir. Böyük artımlar, böyük borclar hökmən kapitallaşmaya təsir göstərməlidir. Bu gün MB üçün normativ 12 faizdir. Odur ki, MB "Bankların portfelində pisləşmə baş verir" ifadəsini düzgün hesab etmir. Çünki bütövlükdə biznesin, iqtisadiyyatın banklara olan borcu artır.

MB-nin məlumatına əsasən, bank göstəriciləri içərisində ən dinamik artan əhalinin əmanətləridir. Ancaq əmanətlər üzrə faizlərin aşağı salınması banklarən öz siyasətidir. Banklar aktiv kreditləşdirmə aparmasalar, likvidliyin toplanması banklar üçün faiz riski yaradacaq. Çünki əmanətlərə xidmət edirlər. Aktiv kreditləşmə başlasa, faiz dərəcələrinin düşməsi stabilləşə bilər. MB üçün maraqlı olan trendlərdən birincisi xarici vətəndaşların yerli rezidentlərinin, əmanətlərinin sürətlə artmasıdır və rüb ərzində 24 faiz artıb. Bu göstərir ki, Azərbaycan bank sektorunda nəinki öz əhalimizin, həm də xarici rezidentlərin etibarı olduqca yüksəkdir, banklarda likvidlik də yüksəkdir.

MB-də hesab edirlər ki, bankların da iqtisadiyyata olan etibarını təmin edə bilsək, bu, iqtisadiyyata daha ucuz kreditlər vəd edir.