"Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı normallaşma prosesi ilə Qarabağ probleminin həlli bir-biri ilə əlaqəlidir. Bu iki proses nə qədər bir-birindən ayrı aparılırsa-aparılsın, pərdə arxasında bir-birinə bağlıdır". Türkiyənin "Hürriyyət" qəzetinin verdiyi xəbərə görə, bu sözləri Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan Rusiyadan qayıdarkən təyyarədə jurnalistlərin suallarına cavabında deyib (APA).
Baş nazir Türkiyə-Ermənistan sərhədinin bağlanmasının Ermənistanla Azərbaycan arasındakı münaqişədən qaynaqlandığını xatırladıb: "Azərbaycanla Ermənistan arasındakı problem həll olunsun, Qarabağın işğalına son qoyulsun, Türkiyə-Ermənistan məsələsi də həllini tapacaq. Ermənistan xoş məramlıdırsa, əvvəlcə Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonlardan çəkilməklə işə başlasın. Rayonlardan çəkilərsə, müsbət proseslər olacaq".
Ərdoğan "Türkiyənin atacağı addım məlumdurmu" sualına belə cavab verib: "Türkiyə üçün atılacaq addım bəllidir. Önümüzdə qapılar var. Bəzi risklər aldıq, Ermənistana nəqliyyat təyyarələrinin uçuşlarına icazə verdik, İrəvan-İstanbul təyyarə reyslərini açdıq. Hava qapısını açdıq, amma qurudakı qapını açmaq fərqli məsələdir", - deyə qeyd edən Ərdoğan bu məsələni Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev və baş nazir Vladimir Putinlə açıq şəkildə müzakirə etdiklərini də əlavə edib.
"Minsk qrupunun "üçlüyü" içərisində Ermənistan üzərində ən çox təsir gücü olan ölkə Rusiyadır. Bu məsələdə Rusiya bir az arxayın hərəkət edərsə, nəticə əldə etmək çətinləşər", - deyə baş nazir bildirir.
"Dağlıq Qarabağ münaqişəsi çox aktual məsələdir və ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində danışıqlarda olduğu kimi, bütün maraqlı tərəflər arasında aparılan danışıqlarda da müzakirə olunur". Bu fikirləri isə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin informasiya və mətbuat departamentinin direktoru Andrey Nesterenko APA-nın Moskva müxbirinin sualını cavablandıran zaman söyləyib. Problemin xüsusi xarakterə malik olduğunu deyən XİN rəsmisi münaqişənin nizamlanma prosesinin çox incəlikləri olduğunu deyib: "Buna görə də danışıqlar və məsləhətləşmələr davam edir və tərəflər real zaman rejimində danışıqların gedişi ilə bağlı kütləvi informasiya vasitələrini məlumatlandırırlar", - deyə qeyd edən Nesterenko Türkiyə baş nazirinin Rusiya səfərinə də toxunub.
"Türkiyə baş naziri Rəcəb Tayyip Ərdoğan ölkəmizə səfəri zamanı Rusiyanın baş naziri ilə səmərəli danışıqlar aparıb. Danışıqlar zamanı yüksək səviyyədə Rusiya-Türkiyə məsləhətləşmələrinin yeni mexanizminin yaradılması barədə prinsipial qərar qəbul olunub. Bu mexanizm - ali səviyyədə Əməkdaşlıq Şurasının yaradılmasıdır", - deyə vurğulayan Nesterenko adıçəkilən Əməkdaşlıq Şurasının ilk iclasının Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevin Rusiya-Türkiyə diplomatik münasibətlərinin 90 illiyi münasibətilə Türkiyəyə bu il gerçəkləşəcək səfəri çərçivəsində gerçəkləşəcəyini də bildirib.
XİN rəsmisi tərəflərin mövcud iqtisadi-ticarət əlaqələrinin durumu, aktual beynəlxalq və regional problemlər, Avropa təhlükəsizliyinin yeni arxitekturasının formalaşması perspektivləri, Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması fonunda Cənubi Qafqazda durum, Yaxın Şərq münaqişəsinin nizamlanması, QDİƏT çərçivəsində qarşılıqlı əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirə edildiyini deyib:
"Danışıqlarda energetika sahəsində iki ölkənin birgə həyata keçirə biləcəyi layihələrə geniş diqqət ayrılıb. Bunlar "Cənub axını" və "Mavi axın-2" qaz kəmərləri, Samsun-Ceyhan neft kəməri, Türkiyə ərazisində atom elektrik stansiyasının tikintisi layihələridir. Səfər çərçivəsində Türkiyənin enerji və təbii ehtiyatlar naziri Taner Yıldız ilə Rusiya baş nazirinin müavini İqor Seçin Türkiyə ərazisində atom elektrik stansiyasının tikintisində əməkdaşlıqla bağlı birgə bəyannamə imzalayıblar", - deyə o bildirib.
Türkiyə baş nazirinin Rusiyaya səfərini təhlil edən yerli ekspertlər də maraqlı fikirlər söyləyirlər. Politoloqların Diskussiya Klubunun 9-cu iclasında 2010-cu ilin əvvəlində baş verən önəmli siyasi hadisələr müzakirə edilib. APA-nın xəbərinə görə, politoloqlar Fikrət Sadıxov, Rasim Ağayev və Zərdüşt Əlizadə Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Rusiyaya, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun isə Ermənistana səfərlərini dəyərləndiriblər.
Sadıxovun fikrincə, Ərdoğanın Rusiyaya səfəri onunla əlaqəlidir ki, Rusiya və Türkiyə yaxınlaşma prosesindədir və bu prosesdə tərəflər Azərbaycan və Ermənistanla bağlı məsələyə dair də fikir mübadiləsi aparmaq ehtiyacı hiss edir. O, Ərdoğanın Rusiyaya səfəri zamanı verdiyi Azərbaycanın maraqlarına uyğun sərt bəyanatın sevindirici olduğunu deyib: "Hesab edirəm ki, Ermənistandan fərqli olaraq Türkiyə parlamenti protokolları ratifikasiya etməyəcək. Türkiyə parlamentində tamam başqa vəziyyət var. Münasibətlərin normallaşması iqtisadi durumu ağır olan Ermənistana daha çox sərfəlidir".
Ağayev düşünür ki, Türkiyənin bölgədə getdikcə daha önəmli siyasi gücə çevrilməsi nəzərə alınarsa, Ankara və Moskvanın qarşılıqlı anlaşma içində olması mümkündür: "Avrasiya regionunda böyük dəyişikliklər baş verir və bunlar geosiyasi dəyişiklikləri də bərabərində gətirəcək. Səhnəyə yeni oyunçular çıxır ki, bunlardan biri də Türkiyədir. Əgər Türkiyə müəyyən sınaqlardan keçərsə (bunlardan biri də Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılmasıdır), öz yerini tuta bilər. Məncə, yaxın vaxtlarda Türkiyə ilə Rusiya arasında qarşılıqlı anlaşma alınacaq. Bu halda Azərbaycan yeni model, münaqişənin həllinə dair yol xəritəsi ilə çıxış edə bilər".
|
