Azərbaycan indiyədək bir sıra sülhməramlı əməliyyatlarda iştirak edib. Hərbçilərimiz Kosovo, İraq və Əfqanıstanda olublar. Elə indi də Əfqanıstanda Azərbaycan hərbçiləri sülhyaratma əməliyyatlarında iştirak edirlər. Amma bütün bu hallarda hərbçilərimizin sülhməramlı əməliyyatlarda iştirakı qanunla deyil, dövlətlər arasında imzalanmış ikitərəfli sazişlərlə həllini tapırdı. Ayrıca qanun olmadığından indiyədək sülhməramlı əməliyyatlarda iştirak edən hərbçilərin, diplomatik korpus təmsilçilərinin statusları, sosial təminatlarının hüquqi bazası olmayıb. İndi MM bu uyğunsuzluğu aradan qaldırmaq niyyətindədir.
Dünən parlament "Azərbaycan Respublikasının sülhməramlı əməliyyatlarda iştirakı haqqında" qanunun ikinci oxunuşda müzakirəsini keçirdi. Layihə barədə parlamentin təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri komitəsinin üzvü, millət vəkili Siyavuş Novruzov məlumat verdi. 4 fəsil və 19 maddədən ibarət layihədə sülhməramlı əməliyyatlar "sülhün qorunması üzrə əməliyyatlar", "sülhün bərqərar edilməsi üzrə əməliyyatlar", "sülhün bərpası (sülh quruculuğu) üzrə münaqişədən sonrakı əməliyyatlar", "Birləşmiş Millətlər Təşkilatının sülhməramlı əməliyyatları", "Regional təşkilatların sülhməramlı əməliyyatları" və "lokal sülhməramlı əməliyyatlar" kateqoriyasına bölünüb.
Deputatın dediyinə görə, qanun layihəsində gələcəkdə Azərbaycanın öz ərazisində də sülhməramlı əməliyyatlar həyata keçirə biləcəyi müddəalar yer alır: "Əgər gələcəkdə Azərbaycan öz ərazisində belə bir sülhməramlı əməliyyat həyata keçirmək istəsə, hökumətin müraciəti əsasında BMT və ayrı-ayrı dövlətlərin iştirakı ilə bu işi reallaşdırıla bilər".
Qanuna əsasən, təkcə MM ölkənin silahlı qüvvələrinin sülhməramlı əməliyyatlarda iştrakına icazə verib və onları geri çağırmayacaq. Müvafiq icra qurumları ildə bir dəfə parlament qarşısında Azərbaycanın sülhməramlı əməliyyatlarda iştirak edən hərbçilərinin durumu barədə hesabat verəcəklər. Hesabatda sülhməramlı əməliyyatlarda iştirak edən əsgərlərin vəziyyəti, hansı silah növlərindən istifadə etməsi, hansı əməliyyatlara cəlb olunması barədə məsələlər yer alacaq.
Bundan əlavə, Milli Məclisə verilən hesabatda sülhməramlı əməliyyatlarda iştirakın məqsədləri, əsasları, miqyası, formaları göstəriləcək, əməliyyatların faktik gedişatı və əldə olunmuş nəticələr xarakterizə ediləcək. Hesabatda bu işin maliyyələşdirilmə mənbələri, miqyası, real bölüşdürülməsi, əgər baş veribsə - itkilər barədə də məlumatlar verilməlidir.
Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı Milli Məclisə sülhməramlıların əməliyyatlarda iştirakının davam etdirilməsi və ya dayandırılması ilə bağlı tövsiyələr də verəcək. Qanun layihəsinə əsasən, Milli Məclis Azərbaycanın sülhməramlı əməliyyatlarda iştirakının bütün aspektləri üzrə parlament dinləmələri keçirə, zəruri hallarda müvafiq dövlət orqanlarına sülhməramlı əməliyyatların planlaşdırılması, maliyyələşdirilməsi və aparılması məsələləri ilə bağlı sorğular göndərə bilər.
Vitse-spiker Ziyafət Əsgərov qanun layihəsinin çox ciddi sənəd olduğunu xatırladaraq, jurnalistlərdən məsələyə yanaşmada diqqət nümayiş etdirməyi xahiş etdi. Onun sözlərinə görə, srağagün Azərbaycanın Əfqanıstandakı sülhməramlılarının sayı ilə bağlı jurnalistlərin suallarına verdiyi cavab mətbuatda təhrif olunub. Əksər mətbuat orqanları ona istinadən Azərbaycanın Əfqanıstandakı sülhməramlılarının sayının artırılacağı barədə məlumat yayıblar.
Ziyafət Əsgərov dedi ki, o belə bir açıqlama verməyib. Sadəcə, bildirib ki, əgər Azərbaycanın Əfqanıstandakı sülhməramlılarının sayının artırılması ilə bağlı müraciət olunarsa, buna baxıla bilər. "Bir var "müraciətə baxıla bilər", biri də var "artırıla bilər". Bunlar ayrı-ayrı şeylərdir" deyə Z.Əsgərov vurğuladı. Müzakirələrdən sonra qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi.
|
