Dünyanın diqqəti ABŞ-ın Şərqi Avropadakı Raket Əleyhinə Müdafiə (RƏM) sistemini təxirə salmasına yönəlib. ABŞ prezidenti Barak Obama ölkəsinin bu plandan imtina etməsini rəsmən təsdiqləyib. Prezident bildirib ki, ABŞ-ın Çexiya və Polşada RƏM sistemi elementləri yerləşdirməkdən imtina etməsinə səbəb bu müdafiə kompleksinin İranın raket hücumu təhlükəsinə qarşı ən yaxşı vasitə olmamasıdır: "İranın malik olduğu orta və yaxın mənzilli raketlər qitələrarası raketlərdən daha böyük təhlükə kəsb edir".

Obama televiziya ilə xalqa müraciətində bildirib ki, yeni qərar Rusiyanın maraqları nəzərə alınaraq qəbul edilib. ABŞ prezidenti raketdən müdafiə sahəsində Rusiya ilə əməkdaşlığa hazır olduğunu vurğulayıb.

Dünən Pentaqon rəhbəri Robert Qeyts isə bildirib ki, yeni plana əsasən İrandan qaynaqlanan raket təhlükəsini önləmək üçün ballistik raketlərə malik gəmilərdən istifadə olunacaq, Çexiya və Polşada müdafiə elementlərinin yerləşdirilməsi isə 2015-ci ilə kimi təxirə salınır.

General Ceyms Kartrayt isə ABŞ Hərbi Dəniz Donanmasına məxsus üç hərbi gəminin daim növbə çəkəcəyini bildirib. Generalın sözlərinə görə, zərurət yaranarsa, bu gəmilərin sayı artırılacaq. Gəmilərdə SM-3 raket tutan sistemləri quraşdırılacaq.

RUSİYA ALQIŞLAYIR

Medvedyev ABŞ-ın Avropada RƏM sistemi qurmaq planından imtinasını alqışlayıb. Həmkarının açıqlamasını şərh edən Rusiya lideri bildirib ki, ABŞ prezidenti ilə London və Moskva görüşlərində bu mövzuda müzakirələr aparmışdı.

Rusiyanın baş naziri Vladimir Putin də ABŞ-ın raket sipəri planının təxirə salınmasını alqışlayıb. Putin deyib ki, prezident Obamanın bu addımı "düzgün və cəsarətli" addımdır.

Bu arada Rusiyanın NATO-dakı nümayəndəsi Dmitri Roqozin bildirib ki, Moskva cavab addımı olaraq Kalininqrad vilayətində yeni raketlər yerləşdirmək planını geri götürür.

QƏBƏLƏ RLS ÖNƏ ÇIXIR?

ABŞ-ın Avropada RƏM planı ortaya gələndə ona qarşı ən çox Rusiya çıxmışdı. 2007-ci ilin yayında "Böyük səkkizlər"in Almaniyanın Hayliqendamm şəhərində keçirilən sammitində Rusiya prezidenti Vladimir Putin ABŞ prezidenti Corc Buşa Azərbaycandakı radiolokasiya stansiyasını - Qəbələ RLS-i birlikdə istifadə etməyi təklif etmişdi. Bu təklif Çexiya və Polşada RƏM sistemi qurmaq planına alternativ kimi verilmişdi. İndi ABŞ-ın Çexiya vj Polşa planından imtinası o deməkdirmi ki, Qəbələ RLS-dən birgə istifadə məsələsi reallığa yaxınlaşır?

XİN sözçüsü Elxan Poluxov "Mediaforum" saytına bildirib ki, bu barədə rəsmi Bakıda konkret bir məlumat yoxdur. Eyni zamanda vurğulayıb ki, Azərbaycan Qəbələ RLS-lə bağlı həmişəki mövqeyində qalır: "Bu radiolokasiya stansiyası yalnız Azərbaycanın birgə iştirakı ilə istifadə oluna bilər. Üçüncü tərəfin bu stansiyadan istifadə məsələsi qalxanda da bu, yalnız və yalnız Azərbaycanın razılığı və iştirakı ilə həyata keçirilə bilər".

Hadisələrin bu məqamında Azərbaycan müdafiə nazirinin Rusiyaya səfər etməsi də diqqət çəkir. General-polkovnik Səfər Əbiyev sentyabrın 21-də Rusiyaya işgüzar səfərə gedəcək. Sentyabrın 24-dək davam edəcək səfər RF müdafiə naziri Anatoli Serdyukovun dəvəti ilə baş tutacaq. Səfər zamanı hərbi əməkdaşlıq məsələləri və regional məsələlərin müzakirəsi, eyni zamanda 2010-cu il üçün ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq planının imzalanması nəzərdə tutulur.

Ekspertlər Əbiyevin səfəri ilə Rusiya və ABŞ arasında Qəbələ RLS-lə bağlı danışıqlar arasında bir bağlantı olduğunu istisna etmirlər. Serdyukov sonuncu dəfə ay yarım əvvəl - avqustda Bakıda səfərdə olanda öz azərbaycanlı həmkarı ilə birgə Qəbələ RLS-ə baş çəkmişdi.

"ABŞ-ın Polşa və Çexiya ərazisində RƏM sistemi quraşdırmaq planını təxirə salması əslində Vaşinqtonun Moskva üçün yaxşı işlənilmiş və planlaşdırılmış tələsi anlamında başa düşülməlidir". Bunu isə "Ayna"nın əməkdaşı ilə söhbətində hərbi ekspert, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Üzeyir Cəfərov bildirib.

Ü.Cəfərov bildirdi ki, indi ABŞ-ın məqsədi Qəbələ RLS üzrə danışıqlarda üstün mövqeyə çıxmaqdır. "ABŞ bütün gücünü buna hesablayıb. Nəzərə alınmalıdır ki, stansiyanın icarə müddəti 2012-ci ildə başa çatır. Beləliklə, ABŞ bu müddətə qədər stansiya ilə bağlı planlarını başa çatdırmaq istəyir. Bundan sonra Polşa və Çexiyada RƏM sistemləri yerləşdirmə məsələsi aktuallaşa bilər", - deyə o bildirdi.

Bu arada bəlli olub ki, Rusiya Qəbələ RLS-də hərbi təlimlərə hazırlaşır. Bildirilir ki, hazırda təlimlərin planı Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahında müzakirə edilir. Hər hansı problem çıxmazsa, təlimlər noyabrda keçiriləcək və bununla bağlı olaraq Azərbaycan bölgəsinə Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinin bir neçə yüz hərbi qulluqçusunun gətirilməsi planlaşdırılır.

Məlumatlı mənbə qarşıdakı təlimlərin növbədənkənar olduğunu və Rusiyanın regionda hərbi-siyasi maraqları baxımından ortaya çıxdığını bildirir. Təlimlərlə əlaqədar Rusiyanın Azərbaycan tərəfini hələlik xəbərdar etmədiyi deyilir.

Ekspertlərin fikrincə, Qəbələ RLS-lə bağlı məsələnin gündəmə gəldiyi bir dövrdə Rusiyanın bu niyyəti ABŞ-a və Azərbaycana təsir göstərmək məqsədi ilə bağlı ola bilər.