Ermənilər tarixdən söz düşəndə niyə əsəbiləşirlər?

Erməni tərəfin öz yazdıqları və pulla yazdırdıqları "tarix" fənninə bayılma dərəcəsində vurğunluğu yaxşı bəllidir. Qonşu xalqlardan kimsə bu elm sahəsində təzə bir söz deyəndə və bunu əsaslandırdıqda onlar dəhşətə düşürlər. Necə yəni, bizim vizamız olmadan kim bu coğrafi bölgənin tarixindən söz deyə bilər? Sovet dövründə onlar öz "konyak siyasətləri" ilə Güney Qafqaz ölkələrinin tarixşünaslığını inhisara almışdılar və hər şeyi onlarla razılaşdırmalı idilər. Məsələn, 70-80-ci illərdə bizim nəşr edilməkdə olan Milli Ensiklopediyamızda tarixə dair məqalələri zərrəbinlə yoxlayır, vaxtaşırı Moskvada qalmaqallar da törədirdilər. O vaxtlar onların inhisarına ilk zərbəni rəhmətlik Ziya Bünyadov vurdu.

1988-ci ildən sonra, Tanrıya şükürlər, əl-qolumuz açılıb. Daha erməni "konyak tarixçiləri"nin inhisarı da yoxdur. Və tariximizin səhifələrini tam sərbəst şəkildə bir-bir çevirə bilirik. Hətta Avropa alimləri də maraqlanıb gəlirlər. Təbii ki, biz onların gəlişini rüşvətlə və qonorarla "təşkil etmirik". Adam özü istəyir gəlir, neçəsini tarix arxivində özüm görmüşəm, oturub fondlarda işləyir və gedib öz ölkələrində nələrsə yazıb nəşr etdirirlər. Bu onların öz işidir.

Qərb tarixçilərinin Bakıda nə işi var?.. Məsələn, Amsterdam Universiteti humanitar elmlər fakültəsi Şərqi Avropa şöbəsinin əməkdaşı Sara Krombax adlı bir tarixçi mərhum akademik Ziya Bünyadovun şərqşünaslıq elminə və tarixşünaslığa təsiri mövzusunda materiallar toplamaq üçün keçən ay üç həftəliyə Bakıya gəlmişdi. Dissertasiya yazmaq fikrinə düşüb, Bakını və Azərbaycanı tanıyır. Bir müddət Əhmədlidə uşaq bağçasında balacalara ingilis dilini və ingilis musiqisini öyrədib.

Təsəvvür edək: "Arminfo" bu mövzuda replika (?) dərc edir (informasiya agentliyi və replika?). Və kinayəli bir başlıq da qoyurlar: "Ziya Bünyadov öldü - onun "əməlləri" ölməzdir".

REKLAM

Guya Ziya Bünyadov və onun şagirdləri "qonşu dövlətlərin" tarixini oğurlamaqla, mənimsəməklə Azərbaycan üçün tarix yaradıblar. Doğrudur, "qonşu dövlətlər" təyinini anlaya bilmədik, çünki V yüzildə Sasani İranı və Bizans arasında sərhədlər müəyyənləşəndən bəri burada özümüzə Ermənistan adında "qonşu dövlət" görmədik. Ərəb Xilafəti tarix səhnəsinə çıxandan və ruslar XIX yüzilin əvvəlində bölgəyə gələnə qədər bu coğrafiyada bir-birini əvəz edən türk-müsəlman dövlətlərindən başqa hansısa bir erməni "dövlət"i görmədik. Kiməsə çar dedilər, lakin bu "çar" hansısa bir dərədə, hansısa bir kənddə yaşayırdı. "Məlik" sözü də ərəbcədəki "kral" anlamında deyil, bu olsa-olsa bir kənd ağası idi. Başqa sözlə, xırda mülkədar...

Bu coğrafiyada son 1500 ildə tarixi yaradan, onu qılıncı ilə yazan, dövlətlər quran, müharibələrə baş vuran, sülhlər bağlayan, diplomatik danışıqlar aparan, pul kəsən, bayraq ucaldan, savaş meydanlarında udan və uduzan bizlər olduq. Pis-yaxşı, bu bizim tariximiz idi.

Erməni keşişlərindən başqa, yüzillər boyunca bütün bu baş verənləri ərəbcə, farsca, türkcə, yunanca, gürcücə, Avropa dillərində yazan onlarca tarixçilər olub. Ərəb, fars, türk, rus və Avropa dillərini, qədim "ölü" dilləri, hətta erməni dilini yaxşı bilən Ziya Bünyadov və şagirdləri bu mənbələrə özləri bilavasitə daxil oldular və gerçək tarixi yazdılar. Qafqaz Albaniyasının tarixi də, onun kilsə tarixi də "erməni tarixi"-filan deyil. Bunu da biryolluq anlamaq gərəkir. Elm "iki üstəgəl iki, eylər dörd" deməkdir, cənablar.

Vəfa Quliyeva və Məşədixanım Nemətin "Qərbi Azərbaycan ərazisində ermənilər tərəfindən azərbaycanlıların tarixinin saxtalaşdırılması və maddi mədəniyyət abidələrini soyqırımı" adlı kitabı da İrəvanda anlaşılan bir hiddətlə qarşılanmışdır. Guya bu kitab "fantaziya"nın məhsulu imiş, guya azərbaycanlılar nağıl və fantaziyanı sevirlər. Nə isə, belə çıxır ki, 16-cı yüzildə İrəvan qalasını bərpa edən Rəvan xan olmayıb, o çağdan bəri İrəvan (Çuxur-Səəd) Bəylərbəyiliyi və ardınca İrəvan Xanlığı adlı yarımmüstəqil dövlət qurumları olmayıb. Guya burada azərbaycanlı əhalinin və xanların yaratdığı abidələr (məscidlər, saraylar, qalalar, istehkamlar, körpülər, karvansaralar, məzarüstü abidələr, qoç heykəlləri, yazılı kitabələr və s) olmayıb. Bunlar XIX yüzildə rusların və avropalıların çəkdikləri rəsmlərdə və fotoşəkillərdə görünür, çoxu 60-cı illərə qədər qalırdı, indi isə yoxdur. Oradakı türk-azərbaycanlı əhali də yoxdur. Onların 250 min nəfərlik sonuncu dalğası 1988-ci ildə elliklə deportasiya olunduğu da bəlkə yuxu imiş? Bəs onların özləri ilə götürə bilmədikləri, əski yurdlarında qalan abidələr? Onlar indi niyə yerində deyil? "Uçan xalça"nın üstündə göyəmi uçdu?

Qoy bizə Movses Xorenasi, Aqatanqelos, Pavstos Buzand, Lazar Parpesi və s. kimi tendensiyalı kilsə tarixçilərini oxumağı misal göstərməsinlər. Biz oxunmalı qədim dövr və orta əsr tarixçilərinin çox uzun bir siyahısını təqdim edə bilərik. Biz öz tariximizi yazırıq və nə yazdığımızı, bir də elmin tələblərini yaxşı bilirik, "iki üstəgəl iki..."