İranda yeni və zəngin neft yataqlarının kəşfi ilə bağlı Tehrandan məlumat yayıldı. Bu xəbərin gerçəyi nə dərəcədə əks etdirdiyi bir az şübhəlidir. Belə bir fikir dolaşır ki, İran hakimiyyəti bu xəbərlə xarici sərmayədarları ölkəyə yatırım qoymağa şirnikləndirmək istəyir.
"GünAz TV"nin məlumatına əsasən, Tehran hakimiyyəti nağd maliyyə qoyuluşu ilə bağlı qonşu dövlətlərə, o cümlədən Azərbaycana müraciət edib. Tehran onlara yüksək təminat və külli miqdarda gəlir vəd edir.
Fəqət İranda daxili qeyri-sabitlik xarici investorları ürküdür. Digər tərəfdən, İrana qarşı BMT-nin tətbiq etdiyi iqtisadi sanksiya da xarici investorlar üçün çəkindirici faktordur. İrana sərmayə qoymaq istəyən iş adamlarını bir neçə sual düşündürür. Onlardan ən vacibi xarici yatırım cəlb etmək istəyən İran şirkətinin öz işçilərinə olan borcudur.
Bilgiyə əsasən, bir sıra İran şirkətiləri həftələr, hətta aylardır işçilərə məvacib verə bilmir. Örnək olaraq, Əhvazdakı boru istehsal edən şirkəti göstərmək mümkündür. Bu müəssisənin rəhbərliyi artıq neçə aydır işçilərə əməkhaqqı vermir. Göstərmiş olduğu xidmətin haqqı ödənmədiyi üçün iki mindən çox subpodratçı bu zavodla müqaviləsini ləğv edib.
Dövlət mülkiyyətində olan filizçıxarma və metallurgiya müəssisələrində durum daha ağırdır. "İran press"in məlumatına əsasən, 6 aydır bu zavodlar fəhlələrə maaş vermir. Mənbənin bildirdiyinə görə, elə işçilər var 25 aydır əməkhaqqı almır. İran KİV-ləri xəbər verir ki, bu şirkətlərin bir neçəsi 4 aydan artıqdır maaş tələbi ilə piketçilərlə əhatə olunub. Qəzvin şəhərindəki toxuculuq kombinatı da bu problem ucbatından qapadılıb. Əmək Münasibətləri İnformasiya Agentliyinin xəbərinə əsasən, bu müəssisə 4 aydır işçilərə maaş verə bilmir. Hələ bir neçə ay öncə Həmkarlar İttifaqının təmsilçisi Əbdali Kərimi "Fərda" radiosuna müsahibəsində demişdi ki, təxminən 5 min işçinin məşğulluq məsələsi "qeyri-müəyyəndir". Onun bu açıqlamasından az sonra polis bu fəhlə nümayişlərini güc tətbiq etməklə dağıtmışdı.
İranın bir sıra tanınmış neft-kimya və toxuculuq şirkətləri də bənzər problemlə üzləşib. Yerli qəzetlərin yazdığına görə, bu müəssisələr maaş problemini və faktları gizlətməyə, ört-basdır etməyə çalışır. Ümumiyyətlə, İrandakı sayaq zorakı rejimlərdə real statistika bir qayda olaraq gizli saxlanır.
Bunlar ancaq üzdə olan faktlardır və nəticə çıxarmaq üçün yetərlidir. Mahmud Əhmədinejadın yürütdüyü iqtisadi siyasət ölkəni belə bir acınacaqlı duruma salıb və bu siyasətin qarşıdakı dörd ildə davam edəcəyini gözləmək olar. Ölkə iqtisadi böhranla üz-üzədir. Mövcud sosial-iqtisadi problemlərin perspektivdə yeni etiraz dalğası doğuracağı istisna edilmir.
|
