Komediya janrının tənəzzülü: təqsir həm də seyrçidədir

Bu gün insanların maraqla izlədiyi janrlardan biri komediyadır. "Bakılı oğlanlar", "Bu şəhərdə"nin hər il bir neçə dəfə keçirdiyi proqramlar buna bir növ nümunədir. Anonsların efirdə səslənməsi ilə təqdimat zalı tamaşaçı ilə dolur. Lakin bəzi hallarda peşəkarlar komediya janrının bu səviyyədə təqdimatından gileylidirlər. Onlar düşünürlər ki, bu janrda ciddi əsərlər yaranmır. Bu niyyətlə həm aktyorlara, həm də yazarlara müraciət etdik.

Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru xalq artisti Telman Adıgözəlov bunun səbəbini həmkarlarında deyil, yazarlarda gördü: "Fikrimcə, bu problem mükəmməl pyeslərin yazılmamasından doğur. Elə bu səbəbdən də çox vaxt özüm və həmkarlarım "komik" durumda qalırıq. Aktyor neyləsin, bəzən elə səviyyəsiz rollarda çıxış edir ki, gülünc vəziyyətə düşdüyü üçün öz-özünə xəcalət çəkir. Hiss edəndə ki, yalandan güldürməyə çalışırsan, onda hər şey çox süni alınır, utanırsan. Aktyor yaratdığı komik obrazla tamaşaçını düşündürməlidir. Əvvəllər bu ənənə yüksək səviyyədə qorunurdu. Hətta aktyorlar bir-birinin bəhsinə daha maraqlı oynayır, özlərindən improvizələr edərdilər. Qələm adamları da onlara baxıb daha mənalı və düşündürücü yazmağa çalışırdılar. Lakin indiki mühitdə dəyərlər bir qədər dəyişib. Ona görə də insanların gülüşü də ürəklərinə yatmır".

Akademik Milli Dram Teatrının digər aktrisası Kübra Əliyeva isə hələ də nostalji hisslərdən ayrıla bilməyib: "Əvvəllər oynadığım komik rolların nostaljisi ilə yaşayıram.

REKLAM

Yeni nəsil yazmır, susub. Vaxtilə klassik əsərlərlə yanaşı, Seyfəddin Dağlı, Salam Qədirzadə, Məhərrəm Əlizadə, Rüfət Əhmədzadə kimi yazıçıların əsərləri əsasında səhnələşdirilən tamaşalar anşlaqla keçirdi. Bu gün onları əvəzləyən nəslə böyük ehtiyac duyulur. Lakin indikilər yazmırlar, ona görə də, meydan bayağı tamaşalara verilib. Bizə sadəcə, güldürən deyil, eyni zamanda, düşündürən gülüş lazımdır".

Telman Adıgözəlovun fikirlərini təkrarlayan Kübra xanım həmkarlarının səhnədə dəyərsiz sözlər söyləməyinin onlar üçün nə dərəcədə çətin olduğunu bildirdi: "İndiki cavanların çıxışına hər zaman qulaq asır və onların necə yetişdiyini görməyə çalışıram. Təəssüfləndiyim anlar çox olub. Sözlərində məna, mahiyyət yox dərəcəsində olur. Mənə elə gəlir ki, tamaşaçını güldürmək üçün yerinə düşməyən hərəkətlər lazım deyil. Əgər belə səhnələrə tamaşaçının dodağı qaçırsa, 2 dəqiqədən sonra həmin fikri unudacaq. Lakin bizim milli filmlərimiz hələ də böyük həvəslə izlənir və sözləri insanın ürəyinə yağ kimi yayılır. Məna və sözün tutumu buradadır".

Eyniadlı teatrın aktyoru əməkdar artist Ələsgər Məmmədoğlu bir qədər düşündüsə də, oynadığı sonuncu komik obrazı xatırlaya bilmədi: "Nə qədər düşünsəm də, bu janrda son oynadığım rolu xatırlaya bilmədim. Bir çox hallarda qınaq obyekti ya aktyor, ya da yazarlar olur. Mən isə komediya janrının tənəzzülə uğramasında günahın bir hissəsini tamaşaçıda görürəm. Bu gün tamaşaçını ciddi, məntiqli komik əsərlər cəlb etmir. Tələbatdan hiss edirəm ki, tamaşaçıya bayağı gülüş lazımdır. Aktyorun arvad paltarı geyinib göbək rəqsi oynaması tamaşaçını daha çox maraqlandırır, nəinki Mirzə Fətəli Axundovun klassikası". Yazıçılar Birliyi dramaturgiya sektorunun rəhbəri yazıçı-dramaturq Firuz Mustafa isə mövzu ilə bağlı daha kəskin danışdı: "Komediya janrı müasir dramaturgiyadan, demək olar, silinməkdədir. Yeni nəsil yetişmir. Səbəb isə bayağı yumora marağın artması, tamaşaçı zövqünün korlanması və bir də məntiqsiz və mənasız səhnələrə pul ayıran sponsorlardır. Bu günə kimi 10 komediyadan ibarət kitabım işıq üzü görüb. Amma sponsor ehtiyacından səhnə həllini tapa bilməyib. Həmin kitabları bütün teatrların baş rejissorlarına və direktorlarına paylamışam. Oturub onlardan xəbər gözləyirəm. Bu müddətdə hələ heç bir təklif almamışam. Bunun çıxış yolunu müsabiqələrin keçirilməsində görürəm. Bir ara düşündüm ki, bəlkə, belə bir müsabiqəni özüm təşkil edim. Amma bunun əsas tərəflərinə göz yetirəndə təkbaşına öhdəsindən gələ bilməyəcəyimi anladım. Mən Yazıçılar Birliyində oturmağa stul tapmıram, müsabiqəni necə təşkil edə bilərəm. Həm də bu işdə təkcə dövlət deyil, iş adamları da maraqlı olmalıdırlar".

Musiqili Komediya Teatrının aktyoru İlham Namiq Kamal isə hesab edir ki, Azərbaycanda peşəkar səviyyədə aktyor yetişdirə bilən kifayət qədər müəllim var. Lakin gənclər savadlanmağa bir o qədər meyil göstərmir: "Vaxtilə bizi yetişdirən müəllimlərin məktəb yolunu biz bu gün gənclərə aşılayırıq. Lakin tələblər bir qədər dəyişdiyindən gənclərin də marağı dəyişib. Bu gün sanballı gülüş səhnələri azdır. Amma yox dərəcəsində deyil. Böyük bir proqrama baxırsan, burada bir-iki səhnə adama xoş təsir bağışlayır. Mən müasirləşməyin əleyhinə deyiləm. Lakin gənc aktyorlar düşünməlidir ki, müasirliyə söykənən ifadələri harada gəldi işlətmək olmaz".